The posting
- Opdrachtgever / eindklant: SURF
- Inhoudelijk opdrachtgever: Bestuurscommissie Digitale Transformatie van de MBO Raad
- Programma: Npuls
- Functie: Strategisch Adviseur Vereenvoudiging Digitaal Toets- en Examenlandschap MBO
- Domein: Digitalisering onderwijs / Digitaal Toetsen en Examineren
- Sector: Middelbaar beroepsonderwijs (mbo)
- Werkvorm: Hybride
- Uren per week: 16 uur
- Startdatum: 7 december 2026
- Einddatum: 7 juni 2027
- Looptijd: 6 maanden
- Max. Tarief 100 euro per uur ex. btw.
- Ervaringsniveau: Senior / strategisch
- Deadline inschrijving: 19 november 2026
Korte samenvatting
SURF zoekt namens het programma Npuls en in samenwerking met de MBO Raad een ervaren Strategisch Adviseur voor een sectorbreed onderzoek naar de vereenvoudiging van het digitale toets- en examenlandschap binnen het mbo.
Binnen het mbo wordt een groot deel van de examens ingekocht bij externe examenleveranciers. Er zijn circa 100 examenleveranciers actief in de sector. Deze leveren steeds vaker niet alleen exameninhoud, maar ook digitale afnameomgevingen, veelal afkomstig van derde partijen.
Hierdoor is een gefragmenteerd ICT-landschap ontstaan. Grote mbo-instellingen gebruiken soms tientallen verschillende digitale toets- en examenomgevingen naast elkaar, ieder met eigen autorisaties, rollen, koppelingen en beheerafspraken.
Dit zorgt voor toenemende complexiteit, hogere beheerkosten en risico's op het gebied van privacy, informatiebeveiliging en continuïteit. Tegelijkertijd hebben onderwijsinstellingen niet altijd voldoende contractuele en technische mogelijkheden om deze omgevingen te beheersen.
Npuls en de MBO Raad willen daarom onderzoeken hoe dit landschap kan worden vereenvoudigd, met behoud van de onderwijskundige en inhoudelijke autonomie van opleidingen.
Als Strategisch Adviseur voer je een onafhankelijk onderzoek uit naar de huidige situatie, analyseer je de belangrijkste knelpunten, ontwikkel je mogelijke oplossingsscenario's en formuleer je een toekomstperspectief en advies voor vervolg.
Het eindadvies wordt aangeboden aan de Bestuurscommissie Digitale Transformatie van de MBO Raad en moet voldoende onderbouwd zijn om sectorbrede bestuurlijke besluitvorming mogelijk te maken.
Achtergrond en probleemstelling
Versnippering van het digitale examenlandschap
De digitalisering van examinering binnen het mbo heeft geleid tot een complex landschap van digitale afnameomgevingen.
Kenmerkende problemen zijn:
- Circa 100 examenleveranciers binnen de mbo-sector.
- Examenleveranciers die zowel examencontent als digitale afnamevoorzieningen aanbieden.
- Digitale afnameomgevingen die vaak afkomstig zijn van derde partijen.
- Onderwijsinstellingen die met tientallen verschillende examenplatforms werken.
- Verschillende rollen- en rechtenstructuren per omgeving.
- Meerdere koppelingen met studentenadministraties.
- Versnipperde technische en functionele beheerprocessen.
- Beperkte contractuele relaties tussen onderwijsinstellingen en leveranciers van afnameomgevingen.
Governance en verantwoordelijkheden
Een belangrijk knelpunt is de mismatch tussen verantwoordelijkheid en daadwerkelijke sturingsmogelijkheden.
Mbo-instellingen zijn verantwoordelijk voor:
- Het examenproces.
- Privacy en bescherming van persoonsgegevens.
- Continuïteit van examinering.
- Kwaliteit en betrouwbaarheid.
- Beheersbaarheid van de informatievoorziening.
- Financiële consequenties.
Tegelijkertijd beschikken zij niet altijd over directe contractuele afspraken of technische sturingsmogelijkheden ten aanzien van de achterliggende examenplatforms.
Doel van het onderzoek
Het onderzoek moet inzicht geven in de mogelijkheden om het examenlandschap te vereenvoudigen, zodat mbo-instellingen aantoonbaar regie krijgen op:
- Privacy.
- Beheer.
- Kosten.
- Kwaliteit.
- Continuïteit.
- Technische en contractuele verantwoordelijkheden.
Hierbij moet de inhoudelijke en onderwijskundige autonomie van opleidingen behouden blijven.
Werkzaamheden
Onderzoeksvoorbereiding en projectplanning
- Opstellen van een onderzoeks- en projectplanning.
- Bepalen van de fasering van het onderzoek.
- Voorbereiden van start-, werk- en reviewsessies.
- Uitwerken van de onderzoeksvragen en benodigde informatie.
- Identificeren van relevante stakeholders.
- Organiseren van de afstemming met betrokken organisaties.
- Bewaken van voortgang, afhankelijkheden en resultaten.
- Rapporteren aan de inhoudelijk opdrachtgever.
Analyse huidige digitale toets- en examenlandschap
- Inventariseren van de bestaande digitale examenvoorzieningen binnen het mbo.
- In kaart brengen van de betrokken partijen en hun onderlinge relaties.
- Analyseren van de contractuele verhoudingen.
- Onderzoeken van de operationele verantwoordelijkheden.
- Inventariseren van koppelingen met studentenadministraties.
- Analyseren van rollen- en rechtenstructuren.
- Inzichtelijk maken van risico's voor privacy, continuïteit en beheersbaarheid.
- Beschrijven en visualiseren van het bestaande landschap aan de hand van de MORA.
Probleemanalyse en governance
- Onderzoeken van de oorzaken van versnippering.
- Analyseren van de mismatch tussen verantwoordelijkheden en sturingsmogelijkheden.
- Beoordelen van de gevolgen voor mbo-instellingen.
- Onderzoeken van de rol van examenleveranciers en applicatieleveranciers.
- Inventariseren van bestuurlijke en contractuele knelpunten.
- Bespreken van bevindingen met CIO's, onderwijsdirecteuren en mbo-bestuurders.
- Ontwikkelen van een gedeelde en gedragen probleemdefinitie.
Verkenning van oplossingsrichtingen
- Onderzoeken van mogelijke alternatieven voor het bestaande landschap.
- Verkennen van oplossingen voor de korte en lange termijn.
- Onafhankelijk beoordelen van technische, organisatorische en contractuele opties.
- In kaart brengen van de voor- en nadelen van verschillende oplossingsrichtingen.
- Analyseren van impact op instellingen en leveranciers.
- Beoordelen van haalbaarheid en implementatievoorwaarden.
- Onderzoeken welke partijen betrokken moeten worden bij de uitvoering.
Scenarioanalyse en bestuurlijke afweging
- Selecteren en uitwerken van kansrijke oplossingsrichtingen.
- Vergelijken van scenario's volgens een gezamenlijk toetsingskader.
- Inzichtelijk maken van benodigde investeringen.
- Onderzoeken van doorlooptijden.
- Analyseren van financiële consequenties.
- Uitwerken van de verdeling van verantwoordelijkheden.
- Identificeren van risico's, afhankelijkheden en randvoorwaarden.
- Voorbereiden van een bestuurlijk beslismoment.
Toekomstperspectief en strategisch advies
- Ontwikkelen van een richtinggevend toekomstperspectief.
- Formuleren van een gewenste eindsituatie voor het digitale toets- en examenlandschap.
- Vertalen van het gekozen scenario naar een uitvoerbaar vervolgtraject.
- Opstellen van een conceptadvies.
- Verwerken van feedback uit werk- en reviewsessies.
- Onderbouwen van aanbevelingen voor bestuurlijke besluitvorming.
- Opleveren van het definitieve advies.
Stakeholdermanagement en onafhankelijke procesbegeleiding
- Coördineren van de input van mbo-instellingen.
- Betrekken van examenleveranciers.
- Betrekken van leveranciers van digitale toets- en examenapplicaties.
- Organiseren en begeleiden van werksessies.
- Bewaken van een zorgvuldig en onafhankelijk onderzoeksproces.
- Omgaan met uiteenlopende publieke en commerciële belangen.
- Creëren van draagvlak voor analyses en aanbevelingen.
- Presenteren van resultaten aan bestuurders, CIO's en onderwijsdirecteuren.
- Communiceren over voortgang en bevindingen.
Afstemming met aanpalende initiatieven
- Bewaken van de samenhang met het programma Npuls.
- Afstemmen met het initiatief OKE.
- Rekening houden met het afsprakenstelsel van Npuls.
- Afstemmen met ontwikkelingen rondom Edu-V.
- Signaleren van afhankelijkheden met andere initiatieven van de MBO Raad.
- Voorkomen van tegenstrijdige of overlappende oplossingsrichtingen.
Resultaten / Deliverables
De opdracht is opgebouwd uit drie fasen.
Fase 1 – Huidige situatie en probleemanalyse
Resultaat 1: Beschrijving huidige landschap
Een feitelijk en gezamenlijk gedragen overzicht van het bestaande digitale toets- en examenlandschap.
Op te leveren:
- Overzicht van relevante actoren.
- Beschrijving van examenleveranciers en digitale afnameomgevingen.
- Visualisatie van de huidige situatie aan de hand van de MORA.
- Inzicht in contractuele verhoudingen.
- Overzicht van operationele verantwoordelijkheden.
- Analyse van privacy-, continuïteits- en beheerrisico's.
Resultaat 2: Probleemanalyse
- Heldere beschrijving van de belangrijkste knelpunten.
- Analyse van de oorzaken van versnippering.
- Inzicht in de mismatch tussen verantwoordelijkheden en sturingsmogelijkheden.
- Probleemdefinitie gedragen door CIO's, onderwijsdirecteuren en mbo-bestuurders.
Fase 2 – Oplossingsrichtingen en scenarioanalyse
Resultaat 3: Verkenning oplossingsrichtingen
- Brede inventarisatie van mogelijke oplossingsrichtingen.
- Opties voor de korte en langere termijn.
- Globale beoordeling van impact en haalbaarheid.
- Inzicht in de noodzakelijke betrokkenheid van verschillende partijen.
- Neutrale afweging zonder voorafgaande voorkeur voor specifieke oplossingen.
Resultaat 4: Vergelijkbare scenario's
- Uitwerking van de meest kansrijke scenario's.
- Analyse van benodigde investeringen.
- Inzicht in doorlooptijden.
- Financiële consequenties.
- Verdeling van verantwoordelijkheden.
- Onderbouwde vergelijking als voorbereiding op bestuurlijke besluitvorming.
Fase 3 – Toekomstperspectief en vervolgadvies
Resultaat 5: Toekomstperspectief
- Richtinggevend beeld van de gewenste eindsituatie.
- Een toekomstperspectief dat als kompas kan dienen voor verdere ontwikkeling.
- Een gemeenschappelijk communicatiemiddel richting de mbo-sector.
Resultaat 6: Advies voor vervolg
- Vertaling van het gekozen scenario naar een uitvoerbaar vervolgtraject.
- Strategische aanbevelingen voor de volgende fase.
- Onderbouwing voor besluitvorming door de Bestuurscommissie Digitale Transformatie.
De aangeleverde opdrachttekst is bij de beschrijving van het vervolgadvies afgebroken. Verdere specifieke eisen aan dit resultaat zijn daarom niet bekend.
Kennisgebieden en architectuur
Digitale toetsing en examinering
- Digitale toets- en examenplatforms.
- Examenketens binnen het mbo.
- Examenleveranciers.
- Digitale afnameomgevingen.
- Studentenadministraties.
- Examenprocessen.
- Onderwijskundige autonomie.
- Ketenafhankelijkheden.
Informatievoorziening en architectuur
- Informatiemanagement.
- Enterprise- en domeinarchitectuur.
- MORA – MBO Referentiearchitectuur.
- Applicatielandschappen.
- Ketenarchitectuur.
- Identity & Access Management (IAM).
- Rollen- en rechtenbeheer.
- Systeemintegraties.
- Gegevensuitwisseling.
Governance, privacy en beveiliging
- Privacy en gegevensbescherming.
- Informatiebeveiliging.
- Contractuele verantwoordelijkheden.
- Leveranciersmanagement.
- Governance van digitale voorzieningen.
- Operationeel en functioneel beheer.
- Risicomanagement.
- Continuïteitsmanagement.
Strategisch advies en onderzoek
- Sectorbrede vraagstukken.
- Probleemanalyse.
- Scenarioontwikkeling.
- Haalbaarheidsanalyse.
- Kosten- en investeringsanalyse.
- Strategische besluitvorming.
- Stakeholdermanagement.
- Onafhankelijke advisering.
- Toekomstscenario's en implementatieadvies.
Relevante programma's en afsprakenstelsels
- Npuls.
- Edu-V.
- OKE.
- Npuls Afsprakenstelsel.
- Digitaal Toetsen en Ontwikkelen.
- MORA.
Stakeholders
- SURF
- Npuls
- MBO Raad
- Bestuurscommissie Digitale Transformatie
- CIO Raad
- MBO Digitaal
- Mbo-instellingen
- Mbo-bestuurders
- CIO's van onderwijsinstellingen
- Onderwijsdirecteuren
- Examenleveranciers
- Leveranciers van digitale toets- en examenapplicaties
- Informatiemanagers
- Enterprise- en informatiearchitecten
- Onderwijskundige specialisten
- Betrokken programma- en projectteams
Eisen / Functievereisten
De opdrachtgever vraagt om de volgende aantoonbare kennis en ervaring.
1. Kennis mbo-examenketen: Kennis van en ervaring met de mbo-examenketen en de positie van examenleveranciers en digitale afnameomgevingen.
2. Informatiemanagement en architectuur: Ruime ervaring met informatiemanagement en architectuur binnen het onderwijs, waaronder:
- MORA.
- Identity & Access Management.
- Koppelingen met studentenadministraties.
- Privacy.
- Informatiebeveiliging.
3. Sectorbrede advisering: Uitgebreide ervaring als adviseur binnen het vervolgonderwijs bij sectorbrede trajecten met meerdere opdrachtgevers en uiteenlopende belangen.
4. Netwerk in het mbo: Beschikken over een relevant netwerk binnen het mbo en betrokken organisaties, zoals:
- MBO Raad.
- MBO Digitaal.
- Npuls.
5. Strategische adviesproducten: Ervaring met het opstellen van:
- Probleemanalyses.
- Scenario's.
- Adviezen die leiden tot bestuurlijke besluitvorming.
6. Onafhankelijkheid: Een onafhankelijke, analytische houding en het vermogen om alle relevante perspectieven, waaronder commerciële belangen, serieus mee te nemen.
7. Communicatieve vaardigheden: Sterke mondelinge en schriftelijke communicatie op bestuurlijk én uitvoerend niveau.
8. Stakeholdermanagement: Ruime ervaring met het verbinden van partijen met uiteenlopende belangen.
Belangrijk: Er worden geen specifieke minimumaantallen jaren werkervaring of diploma-eisen genoemd. Ook is geen formele knock-outprocedure opgenomen.
Wensen / Gunningscriteria
In de aangeleverde vacature zijn geen afzonderlijke wensen met puntenscores opgenomen.
De volgende ervaring sluit bijzonder sterk aan op de opdracht:
Relevante ervaring
Toelichting
Mbo-examinering
Kennis van het digitale toets- en examenproces
Sectorbrede advisering
Ervaring met vraagstukken die meerdere onderwijsinstellingen raken
MORA
Modelleren en visualiseren van onderwijsarchitecturen
IAM en ketenintegraties
Rollen, rechten en koppelingen met studentenadministraties
Privacy en governance
Inzicht in verantwoordelijkheden en sturingsmogelijkheden
Scenarioanalyse
Ontwikkelen en vergelijken van strategische oplossingsrichtingen
Bestuurlijke besluitvorming
Opstellen van gedragen adviezen voor bestuurders en CIO's
Leverancierslandschap
Ervaring met commerciële en contractuele belangen
Npuls en Edu-V
Kennis van sectorbrede afsprakenstelsels en initiatieven
Deze punten zijn aandachtspunten voor de kandidaatselectie, geen afzonderlijk gepubliceerde gunningscriteria.
Competenties
- Strategisch inzicht: Kan complexe vraagstukken vertalen naar toekomstgerichte adviezen.
- Analytisch vermogen: Kan de oorzaken en gevolgen van een gefragmenteerd ICT-landschap doorgronden.
- Onafhankelijkheid: Vormt een eigen onderbouwd oordeel zonder belangen van individuele partijen te bevoordelen.
- Bestuurlijke sensitiviteit: Begrijpt bestuurlijke verhoudingen en besluitvormingsprocessen binnen het mbo.
- Omgevingsbewustzijn: Houdt rekening met ontwikkelingen en initiatieven in de onderwijssector.
- Stakeholdermanagement: Kan belangen van instellingen, leveranciers en sectororganisaties verbinden.
- Communicatieve vaardigheden: Kan effectief communiceren met bestuurders, CIO's, onderwijsdirecteuren en uitvoerende specialisten.
- Schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid: Schrijft heldere en overtuigende strategische adviezen.
- Procesbegeleiding: Organiseert en begeleidt inhoudelijke sessies en besluitvormingsprocessen.
- Resultaatgerichtheid: Werkt toe naar een concreet, gedragen en uitvoerbaar eindadvies.
Onderzoeksaanpak en fasering
Fase
Activiteiten
Belangrijkste producten
Fase 1 – Huidige situatie
Inventarisaties, interviews, analyses en modellering op MORA
IST-beschrijving en probleemanalyse
Fase 2 – Oplossingsrichtingen
Markt- en oplossingsverkenning, scenarioontwikkeling en afweging
Oplossingsrichtingen en vergelijkende scenarioanalyse
Fase 3 – Vervolgadvies
Toekomstperspectief, adviesvorming en bestuurlijke afstemming
Toekomstbeeld en advies voor vervolg
De precieze planning per fase wordt niet genoemd.
Cv en motivatie
Curriculum vitae
Voor een sterke aanbieding moet het cv de relevante ervaring duidelijk onderbouwen.
Vermeld per opdracht:
- Opdrachtgever.
- Periode van uitvoering.
- Functie en verantwoordelijkheden.
- Ervaring binnen mbo of vervolgonderwijs.
- Ervaring met digitale toets- en examenvoorzieningen.
- Ervaring met informatiearchitectuur en MORA.
- Ervaring met IAM, privacy en informatiebeveiliging.
- Ervaring met sectorbrede vraagstukken.
- Stakeholders en betrokken organisaties.
- Opgestelde probleemanalyses, scenario's en adviezen.
- Concrete resultaten en bestuurlijke besluitvorming.
Motivatie
Een afzonderlijke motivatiebrief is niet expliciet voorgeschreven.
Voor een sterke kandidaatvoorstelling is het zinvol om in te gaan op:
- Kennis van het gefragmenteerde examenlandschap in het mbo.
- Ervaring met sectorbrede informatievoorzieningsvraagstukken.
- Visie op vereenvoudiging en versterking van regie door instellingen.
- Ervaring met onafhankelijk onderzoek en advisering.
- Omgaan met commerciële belangen van leveranciers.
- Ervaring met bestuurlijke besluitvorming.
- Beschikbaarheid voor 16 uur per week gedurende zes maanden.
